Hoge en lage bronnen

Twee rechtvaardigen

"Er zijn bakkers en bakkers", zeggen we wel eens, en daarmee bedoelen we dat er verschil is in vakmanschap. De ene bakker is de andere niet.
"Er zijn rechtvaardigen en rechtvaardigen", zou je kunnen zeggen, en dat klopt ook. Het geloofsleven van de ene rechtvaardige verschilt van dat van de andere.
Neem nou Noach en Lot. Hun leven wordt beschreven in Genesis, en die levens verschillen nogal van elkaar! Wij geven Noach wellicht een hoger cijfer dan Lot, en daar is wel wat voor te zeggen. Lot komt bijvoorbeeld niet voor in het lijstje met geloofshelden in Hebr.11.
Toch let Petrus niet op de verschillen. Hij wijst alleen op de overeenkomsten:

  1. rechtvaardig in een afschuwelijke wereld
  2. God wist hen allebei te redden.

Petrus zet ze naast elkaar: twee rechtvaardigen .
Waarom doet hij dat?
Hij waarschuwt in 2 Petrus 2 (1) voor het feit dat er onder ons valse leraars kunnen komen, zoals er in vroegere tijden ook valse profeten waren. En zij zullen veel aanhang krijgen!
Enerzijds is dat een waarschuwing: het moet ons op scherp zetten. We mogen niet zomaar afgaan op indrukwekkende verhalen en gebeurtenissen, want satan schuwt geen enkele methode om ons te misleiden.
Anderzijds voegt hij er een troost aan toe: de Heer weet ons te redden (2).

Hij illustreert dat met twee voorbeelden van een rechtvaardige uit oude tijden: Noach en Lot. Beiden leefden in moeilijke omstandigheden, maar werden door de Heer gered.

Noach

Zijn leefwereld

In zijn dagen gebeurde iets unieks!
In Gen.6 (3) is te lezen dat de zonen van God (engelen) zich op aarde met mensen hebben vermengd. Er zullen ongetwijfeld meer dingen aan te wijzen zijn, want God zegt dat de aarde toen vól van verdorvenheid en geweld was. Maar Petrus (4) neemt dit als hét kenmerkende voorval uit Noachs dagen.
Judas, die ook op dit voorval terugkomt, vertelt ons op welke manier dat gebeurde (5). Die engelen hebben hun oorspronkelijke staat (als engel) niet bewaard en hun eigen woonplaats (de hemel) verlaten.
Uit hun omgang met vrouwen zijn reuzen geboren.
Hoe was dit mogelijk? Zijn deze vrouwen verkracht? Er is geen enkele aanleiding om te veronderstellen dat deze vrouwen tot dit contact werden gedwongen. Nee, deze engelen zagen in hen gewillige personen, die zich beschikbaar stelden aan invloeden, die in werkelijkheid demonische waren.
Kennelijk was het morele peil zó gezakt, dat men dit normaal vond!

Ogenblikkelijk besluit God om de mensheid nog 120 jaar te gunnen, en om daarna de aarde te vernietigen (6). Voor Hem was dit voorval een onacceptabele ontwikkeling.
Petrus en Judas vertellen ons dat deze gevallen engelen met de grootst mogelijke zorgvuldigheid zijn opgesloten, tot het definitieve oordeel.

Zijn persoon

In zo'n wereld leeft Noach.
Hij is een vroom en onberispelijk man, die met God wandelt. Hij is een prediker van de gerechtigheid (7). Is dat een leuke boodschap?
Niet echt, want gerechtigheid betekent dat God terecht het oordeel gaat uitoefenen. De enige manier om te ontkomen is de ark. Zolang de deur van de ark open staat is er redding voor iedereen. Dat is de prettige keerzijde van de boodschap, maar de nadruk ligt op het terechte naderende oordeel.
Krijgt hij veel bijval? Komen er veel mensen tot geloof op zijn prediking? Petrus wijst er twee keer op dat er slechts acht personen gered werden, en dat waren alleen de acht die tot Noachs huisgezin behoorden (8).
Verder helemaal niemand!
En onder die acht geredde personen is er maar één prediker.

Nergens valt uit op te maken dat Noach wel eens teleurgesteld of wanhopig is. "Door vreze Gods bewogen" heeft hij de ark gereed gemaakt, zodat in ieder geval zijn gezin gered kon worden (9).

Wat een geloofsheld! En dat in een wereld die moreel zó verdorven is, en waarin hij zó eenzaam is.

Lot

Zijn leefwereld

Ná de zondvloed blijkt de mensheid niet veel veranderd te zijn. De zedeloosheid is nog steeds enorm, zeker in Sodom, de plaats waar Lot is gaan wonen.
Het is nauwelijks te begrijpen wat zich heeft afgespeeld bij de voordeur van zijn huis wanneer de engelen bij hem binnen zijn, en de mannen van Sodom hen kwaad willen doen (10). Wat een onthutsend lage moraal!
Het voorstel van Lot over zijn eigen dochters is trouwens evenmin te vatten (11).

Lot heeft zich aardig ingewerkt in de maatschappij van Sodom. Hij zit in de poort (12), de plek waar de oudsten van de stad de belangrijke beslissingen nemen. Ook zijn dochters hebben het naar hun zin, en trouwen met jongemannen uit Sodom. Waarschijnlijk is zijn vrouw nog wel het meest gehecht aan deze paradijselijke omgeving (13).

Zijn persoon

Zodra de engelen binnen zijn, en Lot hun opdracht goed begrijpt, gaat hij prediken. Hij krijgt niet veel tijd, maar wil in ieder geval zijn schoonzoons waarschuwen. Helaas denken ze dat hij een grapje maakt (14).
Op het laatste nippertje wordt Lot door de engelen meegesleurd en belandt met zijn dochters in een grot. Dat is alles wat hij nog heeft.
Van hem kun je echt zeggen: "gered, maar als door vuur" (15).

Wellicht tot onze verrassing noemt Petrus hem drie keer rechtvaardig (16). Hij is iemand die zijn rechtvaardige ziel in Sodom dag en nacht heeft gekweld.
Dit roept vragen op. Waarom is Lot daar dan niet weggegaan? Hij moet toch gevoeld hebben dat ze hem steeds als een buitenstaander zijn blijven zien? (17)
Al die vragen beantwoordt Petrus niet. Het enige dat hij onderstreept is het feit dat Lot een rechtvaardige is, en dat dát genoeg is voor God om hem er doorheen te helpen.

Beiden gered

Hoewel de verschillen dus enorm zijn, zet Petrus hen gewoon naast elkaar: het zijn twee rechtvaardigen.
Beiden eenzaam in hun diep verdorven wereld, en wat hun omgang met God betreft zijn ze allebei zelfs redelijk eenzaam in hun eigen huis.
God weet hen beiden te redden. Het is voor God dus nooit te moeilijk om een rechtvaardige door de wereld te loodsen.

Het kan zijn dat ik nu iemand ken, die belijdt een christen te zijn, maar waar ik me zorgen over maak, en van wie ik me zelfs afvraag waarom hij de dingen in zijn leven niet verandert. Het kan iemand zijn, die ik niet meer kan bereiken, en die helemaal niet zit te wachten op mijn zorg.
En dan? Dan ga ik in ieder geval voor hem bidden!
Abraham maakt zich grote zorgen over Lot. Hij gaat voor hem bidden, maar op een zeker moment gaat de Heer weg, en moet Abraham Lot loslaten (18). De volgende morgen ziet Abraham alleen maar de rook van een smeltoven op de plaats waar Lot woonde. Toch heeft de Heer zijn gebed verhoord (19), en het is zelfs de vraag of Abraham dat in zijn leven ooit te weten is gekomen.

"de Here weet de godvruchtigen uit de verzoeking te verlossen" (2)


terug naar 'Hoge en lage bronnen' - overzicht